Murat Sabuncu Atlatma Haber’de!
Kimi Atlatma Haber’ler sancılı bir.
2022’nin ilk ayları bizi savaş rüzgarları ile karşıladı. Rusya ve Ukrayna arasındaki kriz, 24 Şubat sabahı Rusya’nın işgali ile savaşa dönüştü. Tüm arabuluculuk çabalarına ve Batı’nın Rusya’ya uyguladığı ağır yaptırımlara rağmen savaş 24 Şubattan bu yana devam ediyor. Savaş bölgelerinde yaşananları dünyaya duyuranlar ise gazeteciler. Tüm tehlikelere karşın sıcak çatışma bölgelerinden son dakika haberleri kamuya duyuran gazeteciler, aslında dünyanın en zorlu işini de yapıyor.
Sıcak krizi dünya basınından çok sayıda gazeteci bölgeden takip ediyor. Geçmişe oranla Türkiye’den çok az gazeteci Rusya-Ukrayna savaşını yerinden izliyor.
Bugün Rusya-Ukrayna savaşı 58. gününde. Bu günlerde gözler savaş muhabirlerinin üzerinde yoğunlaştı. Kaya Heyse, savaş ortamında, çatışma bölgelerinde haber atlatmanın püf noktalarını Atlatma Haber’de Barçın Yinanç’a anlattı.
Heyse, bugüne kadar gördüğü hiç bir savaştan “haklı bir yan çıkaramadığını” vurgulayarak gazetecilerin yapması gerekeni “Bir haberle, bir fotoğrafla belki o savaşın manasızlığını ortaya koymak” sözleriyle ifade etti.
Savaş ortamında barış gazetecili mümkün mü?
Bir savaş muhabirinin, mesleğinde nasıl fark yaratacağı, çatışma ortamında ne yapacağı ve habere ulaşma konusunda kendi deneyimlerine dair şunları söyledi:
“Bir kere hayatta kalması gerekir. Benim sahada hep edindiğim tecrübe gençlere de hep söylediğim o. Ölürseniz, yaralanırsanız haber yapamazsınız. Hayatta kalmanız lazım. Sonra nerede olduğunuzu çok iyi bilmeniz lazım. Kimin kiminle savaştığını çok iyi biliyor olmanız lazım. Gittiğiniz ülkenin tarihini biliyor olmanız lazım ve çatışma olan yere gitmemeniz lazım. Bu bir numaralı kuraldır. Bunu siz kontrol edemezsiniz.
Bazen çatışma sizi bulur, bazen çatışmayı iyi bir yerden izleyecek bir fikir edinilecek bir mesafe, bir yer bulursunuz ama bilerek 2 tarafın birbirine ateş açtığı bir yere kesinlikle girmemek lazım. Ben bu hatayı bir kere Afganistan’da yaptım. Bir haber aldık El Kaide birliği, Kabil’in dışında mevzilenmiş kuzey ittifakı askerleri de onları temizlemeye çalışıyor. Oraya gittik. Bir anda kendimizi 2 tane aşiretin arasındaki çatışmada bulduk. Orada az daha vuruluyordum.
Kendimi boş mezarın içine attım. Orada bekledim. Normal şartlar altında hayatta yapmayacağım bir şeydi bu. O yüzden savaş bölgesinde çatışmadan uzak durmak lazım. Eğer orayı iyi biliyorsanız stratejik yerlerin neresi olduğunu, çatışmaların, harekatların nerede ne zaman başlayabileceğini ön görebiliyorsunuz. Artık orada kurduğunuz bir network var. Bunlardan bilgi sahibi olabiliyorsunuz. Onları da orada olmak yerine aktarmak bence çok daha güvenli. Çünkü ölürseniz haber yapamazsınız.”
“Barış gazetecisi olmak istedim”
Mesleğe ilk adım attığı yıllardan itibaren “Barış gazetecisi olmak istedim” diyen Heyse, savaş alanından nasıl barış gazeteciliği yapılacağını “Barış gazeteciliği savaş ortamında çok iyi yapılır, en doğru yer orasıdır. Çünkü sizin yapmanız gereken tek şey bir tane fotoğraf, bir tane görüntü, bir tane haber ve o savaşın manasızlığını ortaya dökmeniz gerekiyor. Benim hiçbir savaş, gittiğim hiçbir savaşta şu haklı, bu haklı falan öyle bir anlam çıkartamadım. Bunlardan iyi sonuçların çıkmadığını halen de görüyoruz. Sizin de göreviniz bir gazeteci olarak, bu hikayeyi anlatmak bu tarihi aktarmak. Bunun bir daha olmamasını sağlayacak bir temelin oluşmasına yardımcı olmak” sözleriyle anlattı.
Kaya Heyse’nin, savaş muhabirliği, çatışma bölgelerinde gazetecilik konusunda deneyimlerini paylaştığı podcast bölümünü buradan dinleyebilirsiniz.
