Türkiye’nin NATO üyeliği 70 yaşında..Sedat Ergin’den bir NATO atlatması

Türkiye 18 Şubat 1952’de Yunanistan’la aynı anda NATO’ya üye oldu. Bu yıl yani 2022’de Kuzey atlantik İttifakı’na üyeliğinin 70. Yıldönümü. 

Rusya ile Ukrayna arasındaki gerilimin sıcak çatışmaya dönme riskinin güçlendiği Şubat ayı itibariyle NATO yeniden gündemde. Rusya özellikle NATO’nun daha fazla doğuya doğru genişlemesini istemiyor. Hatta NATO’dan Ukrayna’yı üye yapmayacağına dair yazılı güvence istiyor.

Rusya – Ukrayna arasında sıcak çatışmadan en fazla etkilenecek ülkelerin başında da Türkiye geliyor. Türkiye bir NATO üyesi olarak İttifak’ın kararlarının şekillendirilmesinde rol oynadğı gibi aynı zamanda müttefikleriyle birlikte hareket etme yükümlülüğü içinde.

Türkiye’nin 70 yıllık NATO üyeliği sırasında yaşanan kimi siyasi gelişmeler Ankara’nın ABD’nin liderlik yaptığı NATO’ya güvenini sarsıcı kalıtılar bırakmıştır. Bunlardan biri de hiç kuşkusuz duayen gazeteci Sedat Ergin’in yaptığı bir röpörtaj sonucu ortaya çıktı.

Sedat Ergin’in kendisinden dinliyoruz

“Bu 25 Ekim 1987 tarihinde Hürriyet’te yayınlanan 9 sütuna sür manşet bir atlatma haber.

Orgeneral Rogers yani NATO Eski Başkomutanının açıklaması: 

“Komutandan korkunç açıklama” diye Hürriyet vermiş.

“Türkiye Sovyet saldırısına uğrarsa NATO yardıma koşar mı bilmiyorum?” diyor. Aslında bugün yine tartıştığımız konulara geliyor. Bir saldırı olursa NATO Türkiye’yi savunur mu savunmaz mı? 

SEDAT ERGİN’İN WASHİNGTON’DAN ATLATMA HABERİ

Şimdi bu haberin öyküsü şu; ben 1980 ağustos ayında Washington DC’de göreve başladım.

Tabii göreve yeni başlıyorum; bir yerde kendimi göstermem lazım. Böyle çarpıcı bir iki haber yazmam lazım. Biraz ses getirmemiz lazım. Oraya gittiğimizi göstermemiz lazım. Bizde tabii iddialı bir diplomasi muhabiriyiz. Washington’a gittiğimize göre biraz manşetlere çıkmamız gerekiyor. 

Nereden manşet bulabiliriz diye böyle ararken General Rogers Belçika’da tam 8 yıl NATO Başkomutanlığı görevini yapmıştı. 1987 yazında emekli olmuştu ve Türk resmi çevrelerinde ve kamuoyunda da büyük bir tepki vardı. 

Biliyorsunuz 1980 yılında askeri darbeden sonra Türkiye’de askeri rejiminin ilk tasarruflarından biri dış politikada Yunanistan’ın Kuzey Atlantik İttifakı’nın askeri kanada dönüşün

Türkiye Yunanistan’ın askeri kanadına dönüşünü veto ediyordu. Rogers’dan bazı taahhütler alındı ve buna dayanarak Türkiye vetosunu kaldırdı ve Yunanistan askeri kanada döndü.e onay vermek olmuştu. General Rogers’ın hazırladığı bir plana evet demişti; Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Kenan Evren. General Rogers’ın verdiği bazı bazı taahhütlere, güvencelere dayanarak bu vetoyu kaldırdı.

ROGERS’IN TÜRKİYE’Yİ OYUNA GETİRDİĞİ ALGISI

Fakat sonra Rogers’ın verdiği bu taahhütler hayata geçirilmedi. Yani Ege ile ilgili Türkiye’nin Ege’deki pozisyonları, tutumuyla ilgili bazı taahhütler, güvenceler söz konusuydu. Bunlar boşlukta kaldı ve Türk resmi çevrelerinde ve kamuoyunda da Rogers’ın Türkiye’yi biraz oyuna getirdiği algısı yerleşti. Yani biraz güvenilmez biri olduğu  algısı ortaya çıktı. O yıllarda Rogers  gibi söz vermek işte söz verip tutmamak anlamına geliyordu. Ben de böyle izliyorum; Rogers emekli olduğunu da izledim ve ondan bir mülakat yapmak ve”bu sözünü niye tutmadı Türkiye’ye” diye bunu konuşmanın ilginç olacağını düşündüm. Tabi bu 1987 yılından söz ediyoruz. Neredeyse 30, 35 sene öncesinden söz ediyoruz. O dönemde bu çok önemli bir konuydu; Rogers planı meselesi. Bende kendisinden randevu istedim, kabul etti.”

Gerisini Sedat Ergin’in kendisinden dinleyin